VAKIFLAR TÜZÜĞÜ

Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi Dayandığı Kanunun Tarihi Yayımlandığı R .Gazete Tarihi  Yayımlandığı Düsturun Tertibi

: 17.7.1936, No: 2/5042 : 5.6.1935, No: 2762 : 1.8.1936, No: 3371 : 3, Cildi: 17, S. 651

Madde 1 - Vakıfların idare ve temsili ve vakıf malların ve mimari veya tarihi değeri olup idaresi vakfa ait olan eserlerin muhafaza ve imarı ve vakfa ait müesseselerin gayelerine göre yaşatılması ve vakıf paraların nemalandırılması ve mütevellilerin tayin ve icabında azilleri hususunda Vakıflar Umum Müdürlüğüne kanunla verilen vazifeler bu Nizamname hükümleri dairesinde ve idare meclisinin kontrolü altında görülür.

BİRİNCİ BÖLÜM
Vakıflar İdare Meclisi vazife ve murakabe salahiyeti

Madde 2 - İdare meclisi bir başkan ve üç üyeden mürekkeptir. Evkaf Umum Müdürü müzakere ve reye iştirak hakkına sahip olmak üzere bu meclisin tabii üyesidir. Umum müdür merkezde bulunmadığı veya hasta veya mezun olduğu zaman umum müdür muavini umum müdür yerine idare meclisi müzakerelerine iştirak eder. Müzakere nisabı üçtür; şu kadar ki müzakerede üç rey bir noktada toplanmadıkça karar verilemez.

Madde 3 - İdare meclisi kararları katidir. Ancak umum müdür meclisin kontrol salahiyetine müsteniden vereceği kararlardan kendisinin muhalefetiyle çoğunlukla verilmiş olanların tatbikinde mahzur gördüklerini, kararın umum müdürlüğe tevdi tarihinden itibaren on beş gün zarfında Başvekalete bildirir. Çoğunluk veya azınlık reylerinden birinin tercihi Şürayı Devletin mütalaası alınmak üzere Başvekile aittir. Muhalif kalan üyelerin reyleri kararda gösterilir.

Madde 4 - İdare meclisi reisi içtimalarda bulunmadığı takdirde üyelerden en kıdemlisi ve üyelik kıdeminde birlik halinde Devlet hizmeti itibariyle en kıdemlisi ve bunda da birlik halinde üyelerin en yaşlısı reislik yapar.

Madde 5 - İdare meclisi başkan ve üyelerinin izinleri içtimaları sektedar etmemek üzere meclisçe karar verilecek şekilde tatbik olunur.

Madde 6 - İdare meclisi, Vakıflar Kanuniyle diğer kanun ve nizamların kendisine verdiği işleri tetkik ve karara bağlıyacağı gibi umum müdürlükten lüzum gösterilecek işler hakkında da karar verir.

Madde 7 - İdare meclisi, Vakıflar Kanununun verdiği kontrol salahiyetini aşağıdaki esaslar dairesinde yapar:

A - Bir iş hakkında arzuhal ile vakı olacak şikayetleri tetkik eder, karara bağlar.
B - Gerek muamelatın iyi yürümesi ve gerek varidatın artırılması ve masrafın azaltılması hakkında gerekli gördüğü tedbirlerin alınmasına re'sen karar verir.
C - Lüzum gördüğü hususat hakkında icap eden malümatı umum müdürlük makamından isteyerek verilecek evrak üzerinden tetkikat yapar ve gereğine göre karar verir. İdare meclisi lüzum gördüğü takdirde içlerinden birini tetkikat icrası için bir yere gönderebilir.
D - İdare meclisi umum müdürlükten varidat tahsilatına dair her ay ve bütçe masarifatı için hesap tetkikatına müstenit olmak üzere her üç ayda bir verilecek cetvel ve raporlar üzerine bütçe tatbikatını ve mali gidişi kontrol eder ve alınmasını lüzumlu göreceği tedbirleri kararlaştırır.
E - Her sene bütçesine göre yapılacak taşra evkaf idareleri kadrolarını tetkik eder ve sene içinde yeniden teşkil olunacak veya lağvedilecek vakıflar müdür ve memurlukları hakkında karar verir.
F - Talimatnameleri tetkik eder veya yapar.
G - Satış bedelinden yapılacak yeni inşaat veya alınacak gayrımenkullere ve tamirata ait evrakı ve taviz bedellerinin istismarına ait muamelatı ve on bin liradan fazla taahhüdatı müstelzim ukuda mütaallik mukavelename ve taahhütnameleri tetkik eyler ve karara bağlar.
H - Vakıf paralar müdürlüğünün idare meclisi vazifesini yapar.
İ - Bütçe ve hesabıkati tetkikatını, umum müdürlükten verilecek hesap cetvelleri üzerinden yapar ve gereğine göre değiştirir ve tamamlar. Bütçelerin Şubat ayı başında, hesabıkatilerin müddetinden en az bir ay evvel umum müdürlükçe hazırlanarak idare meclisine verilmesi lazımdır. İdare meclisi on beş gün içinde tetkikatını bitirerek iade eder.
J - Vakıf mahsullerin ne suretle satılacağı hakkındaki 19 Mayıs 1934 tarihli Nizamnamenin 14 üncü maddesi mucibince emaneten idare hususunda gösterilen lüzum üzerine mahalli idare heyetlerince verilecek kararların nihai derecede tetkikiyle kabul veya reddi idare meclisinin salahiyeti dahilindedir. Emaneten idareye karar verildiği takdirde esas ve şartlar idare meclisince karara bağlanır.
K - Mahlüllerden lüzum görülenlerin akar olarak kullanılması hakkındaki teklifleri tetkik ile icabına göre karar verir.
L - Umum müdürlüğe mevdu vazifelerin umumi hatlariyle bunların ifasınca ehemmiyetlerine göre gözetilecek derecelerine ve evkafça ittihaz edilecek esaslı tedbirlere ait umum müdürlükçe hazırlanacak programlar idare meclisince tetkik ve kararlara raptolunur.

Madde 8 - İdare meclisinin verdiği kararlara ait tebligatı umum müdürlük yapar.

Madde 9 - İdare meclisinin yazı işlerini görmek üzere ayrı bir kalem teşkil edilir.

İKİNCİ BÖLÜM
Vakıfların idare ve temsil şekli

Madde 10 - Mazbut Vakıflar Evkaf Umum Müdürlüğünce idare ve temsil olunacakları gibi her ne suretle olursa olsun tevliyeti boş kalan mülhak vakıfların işlerine de yeni mütevelli tayin olununcaya kadar umum müdürlükçe bakılır. Umum müdürlüğün idare ve temsil vazifelerini görmek üzere icap eden vilayet ve kaza merkezlerinde umum müdürlüğe bağlı müdür veya müstakil memurlarla bunlara tabi memurlar bulunur. Bunların maiyetlerinde lüzumu kadar katip, veznedar, tahsildar ve müstahdemler vardır. Bu müdür ve memurlar vazifelerini kanun ve nizamnamelerin ve talimatnamelerin verdiği salahiyet ve umum müdürlüğün emirleri dairesinde görürler.

Madde 11 - Vilayet evkaf müdür veya müstakil memurlariyle kaza memurları mahkemelerde ve sair heyet ve makamlarda umum müdürlüğü temsil edecekleri gibi bu sıfatla başkalarını da tevkil edebilirler. İnşa, tamir, kiralama, kiraya verme, alım, satım ve ihale işlerinde ve mütevellileri murakabe hususlarında aynı suretle umum müdürlük namına hareket ederler.

Madde 12 - Gelirleri teşkilat icrasına müsait olmıyan yerlerde yakınlarındaki vakıflar idaresine bağlı olmak ve o daire müdür veya memuruna izafetle iş görmek üzere ücret ile ve tahsil edecekleri gelirden başkaca yüzde iki aidat verilmek suretiyle vakıflar memur vekili isihdamı da caizdir.

Madde 13 - Müdür ve memurların vazifelerini nasıl görecekleri ve tutulacak defterlerle hesap usullerinin Muhasebei Umumiye Kanununu icaplarına göre nasıl yürütüleceği talimatname ile tayin olunur.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Vakıf malların korunması ve gayelerine göre yaşatılması

Madde 14 - Evkaf müdür ve memurları, memuriyetleri dahilindeki vakıf binaların ve mimari veya tarihi değeri olup idaresi vakfa ait olan eserlerin her sene memuriyetleri bakımından bulundukları durumları ve tamire ihtiyaçları derecesini gösterir izahlı birer cetvel hazırlarlar. Mühendis, mimar veya fen memuru bulunan mahallerde alınacak raporlar dahi bu cetvellere iliştirilir. Kaza memurları bu cetvelleri merbut oldukları vilayet evkaf müdür veya memurluklarına gönderirler. Orada birleştirilen bu cetveller vilayet müdür veya memurunun mütalaası ile birlikte umum müdürlüğe gönderilir. Tamirleri için her yıl bütçesine kafi tahsisat konulabilmek üzere bu cetvellerin Kanunuevvel ayı içinde umum müdürlükte bulundurulması lazımdır.

Madde 15 - Vakfa ait binalar başlıca iki kısımdır:

A - Doğrudan doğruya hayrattan olanlar;
B - Bu hayratın ve sair vakıf işlerinin masraflarını karşılayan gelir kaynağı mahiyetinde bulunanlar.

Madde 16 - İbadethane, hastahane ve aşhane gibi doğrudan doğruya hayratı teşkil eden müesseselerin gayelerini milli ve mahalli ihtiyaç ile en uygun bir şekilde temin ve tanzim etmek, gayenin tebdiline ihtiyaç halinde Vakıflar Kanununun 10 uncu ve 17 nci maddeleri hükmünü tatbik için bu hayratın milli ve mahalli ihtiyaç ile tevafuk ve ahenk halinde bulunup bulunmadığını daima göz önünde tutmak ve kıymettar abidattan olan hayratın ayrı ayrı dosyalarını yaparak bunların vakfiye ve fotoğraflarını ve icap eden vesikaları toplamak suretiyle bu dosyaları tekemmül ettirmek vakıflar teşkilatının başlıca vazifelerindendir. Bu maksatla vakıflar idareleri senelik raporlarında bu cihetleri umum müdürlüğe bildirmekle mükelleftirler.

Madde 17 - Ev mağaza, dükkan, apartman, han, bostan, orman, hamam, değirmen, zeytinlik, incirlik, fındıklık gibi akar mahiyetindeki gayrimenkulleri vakfa en faydalı şekilde kiralamak veya işletmek, tecdit, tamir ve ilave yolundaki ihtiyaçlarını zamanında yerine getirmek ve Vakıflar Kanununun 12 nci maddesi mucibince satılmaları veya değiştirilmeleri lazım gelenler hakkında merkeze malümat vermek vakıflar teşkilatının vazifeleri cümlesindendir. Müstacel haller müstesna olmak üzere senelik raporlarda bu cihetlerin vakıflar idarelerinin mütalaalariyle birlikte birer birer gösterilmeleri gerektir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Vakıf paraların nemalandırılması

Madde 18 - Vakıf paralar, umum müdürlük şuabatından İstanbul'da bir müdürlük vasıtasiyle idare ve tenmiye olunur. Vakıf paralar ziyadeleştikçe umum müdürlüğün teklifi ve idare meclisinin kararı ile masrafı için gereken tahsisat bütçeye konulmak suretiyle mühim diğer vilayet merkezlerinde de şubeler açılır.

Madde 19 - Vakıf paralar müdürlüğünün asıl sermayesi bütün Türkiye dahilinde faizlendirilmek için vakfedilmiş olan paralardan ibarettir. Kanunu Medeninin mer'iyetinden sonra tahsis edilmiş olan paraların tesis senetlerindeki şartlara göre bunların vakıf paralar idaresine tevdii lazım ise bu kısımlar da aynı şekilde tenmiye olunur.

Madde 20 - Vakıf paralar müdürlüğü para olarak vakfedilenlerden başka aşağıda yazılı paraları da tenmiye eder:

1 - Vakıflar Kanununun 10 uncu maddesi mucibince para ile değiştirilen hayrat bedelleri (Bunlar diğer hayrata sarfedilinceye kadar);
2 - Vakıflar Kanununun 12 nci maddesi mucibince satılacak akar ve arsa bedelleri (Bu madde mucibince diğer akarlara tahsis edilinceye kadar);
3 - Vakıflar Kanununun 32 nci maddesi mucibince, icarei müeccele ve mukataa taviz bedelleri;
4 - Mülhak vakıfların mahlül muaccelerinden vakıflara irat kaydı icap eden paraların ihtiyat olarak ayrılacak nısıfları ile mahalli sarfları olmayan varidat fazlaları ve imarı hayrat ve tebdili akara meşrut paralar;
5 - Vakıflar Kanununun 15 inci maddesi mucibince evkaf bütçesinden verilecek sigorta karşılığı;
6 - 3124 numaralı Kefalet Nizamnamesinin 10 uncu maddesi mucibince Evkaf Kefalet Sandığına sermaye tutulan paralar;
7 - Vakıflar varidatından tenmiye edilmek üzere gönderilecek diğer paralar;
8 - Sair kanun, nizam ve kararlarla alınacak paralar;

Madde 21 - Vakıf paraların kazanç kaynakları şunlardır:

1 - İkrazat faizleri;
2 - İkrazat komisyonları;
3 - Banka hesabı cari faizleri;
4 - İdarenin memzuç sermayesiyle alınan gayrimenkullerin kiraları. Bunların her sene sonundaki yekünu gayrisafi temettüü teşkil eder ve bu gayrisafi temettüün vakıflar sermayesine ve diğer tenmiye edilen paralara ait faizi cüzi miktarları her sene temettüün tutarına göre umum müdürlüğün teklifi üzerine idare meclisince tayin olunur.

Madde 22 - Nemanın mazbutaya ait kısmı bütçeye irat kaydolunur. Mülhakaya ait kısmı usulü dairesinde ve vakıflarının diğer varidatı gibi meşrutünlehlerine aittir.

Madde 23 - (Değişik: 5.6.1943 - 2/20039 K.) Vakıf Paralar Müdürlükleri, aşağıda yazılı mallar mukabilinde ve tespit olunan esaslar dahilinde ödünç para verir:

A - Birinci derecede başkasına merhum olmayıp yalnız idare lehine birinci derecede ipotek tesis edilmiş bulunan gayrimenkul mallar üzerine, (Bunlardan 24 üncü maddeye göre verilecek ödünç paraya esas tutulan ikraz miktarı müsait olan gayrimenkuller üzerine, bu miktar doluncaya kadar tekrar ödünç para verilebilir. Bu takdirde evvelce idare lehine tesis edilmiş olan birinci ipotek derecesinden itibaren derecelerin teakup ettirilmesi ve yukarı derecedeki borçlar ödendikçe sonradan gelen derecedeki alacaklara serbest dereceden istifade hakkının temin edilmesi şarttır.
B - İstanbul borsasında kote edilmiş milli esham ve tahvilat üzerine,
C - Kıymetli mücevher ve altın ve gümüş paralarla külçe şeyler üzerine, (B) ve (C) fıkraları uyarınca ödünç para verilmesi, vakıf paralar müdürlüklerinin elindeki paraların miktarına göre idare meclisinden salahiyet almağa bağlıdır.

Madde 24 - (Değişik: 5.6.1943 - 2/20039 K.) Yukarıki maddeye göre ipotek tesisi mukabilinde verilecek ödünç para miktarı, vakıf paralar idarelerince yapılacak ekspertiz sonucunda bulunacak kira ve satış kıymetlerinden hangisi az ise, onun yarısını geçemez. İnşaatı bitmemiş binaların tamamlanması için istenilecek ödünç para taksitlerinin miktar ve sayılariyle nispetlerinin ve binasız arsalarla üstü başkasının altı başkasının olan yerler ve hisseli gayrimenkuller karşılığında ödünç para verilmesi lazım gelip gelmeyeceğinin, ve genel olarak ödünç para vermenin şekillerine ve ödeme müddetlerine ve bulunacak kira kıymetinin hesabına ait genel esasların, tespiti idare meclisine aittir.

Madde 25 - Muhamminlerin, satış kıymetlerinin takdirinde riayet edecekleri noktalar idare meclisince bir talimatname ile tesbit olunacaktır. Menkul rehinlerden İstanbul Borsasında kote edilmiş milli esham ve tahvilat mukabilinde ikrazatta; bunların o günkü İstanbul Borsa kıymetleri ve kıymetli mücevher ve altın ve gümüş meskükat ve külçe eşyada, bunların o günkü rayice müstenit muhammen kıymetleri esas tutulur. Bunlar mukabilinde ikraz edilecek para borsada mukayyet tahvilat ve esham ile altın ve gümüş eşya ve meskulatta % 75'i ve mücevheratta % 50'yi geçemez.

Madde 26 - Her ipotek ve rehin mukabilinde ikraz edilecek paranın son derecesini ve ikrazatta kullanılacak paraların miktar ve kiymetleri ve faizi cüz'i ve komisyonlara ait hadleri ve Bütçe Kanunu ile müdüriyeti umumiyece alınacak salahiyetlere müstenit olarak vakıf paralar müdüriyetince açılacak avans ve hesabı carilere ait miktarlarla faizleri idare meclisince tayin olunur.

Madde 27 - Borcunu vermiyenlerin merhunatı hakkında yapılacak muamele umumi ahkama tabidir.

Madde 28 - Vakıf paralar müdüriyetinin her seneki temettüü gayrisafisinden o dairece yapılan idare masraflarının tenzilinden sonra mütebaki safi kar yukarda yazılı vakıf paralarla diğer tenmiye edilen paraların nevi ve mahiyetine göre her birine verilecek faizi cüzi miktarı idare meclisince tayin olunur.

Madde 29 - Her mali sene sonunda vakıf paralar müdürlüğünün tekmil muamelatı,evrakı müspiteleri üzerinden idare meclisinin kendisine niyabeten münasip göreceği vakıflar memurlarından teşkil edeceği üç kişiden mürekkep bir komisyon tarafından tetkik edilerek yazılacak rapor o senenin bilançosu ile beraber idare meclisince incelenerek gereği yapılır.

Madde 30 - Yukardaki maddelerde gösterilen ahkam ve esasların sureti tatbikı hakkında yeni bir talimatname yapılır. Bu talimatname yapılıncaya kadar mevcut olan talimat muteberdir.

BEŞİNCİ BÖLÜM
Vakfiyelerin ve vakıflarla mallarının kütüğe kaydı

Madde 31 - Şimdiye kadar vakıf kütüğüne kaydedilmiş olan vakfiyelerle buna benzer vesikalar veya vakfiye makamına kaim olarak sonradan mahkemelerce verilmiş olan ilamlar, mütevellilerin veya alakalılardan her hangi birinin müracaat talebi üzerine idare meclisince gerekli inceleme yapıldıktan sonra vakıf kayıtlar idaresince tescil olunur. İdarenin her ne suretle olursa olsun re'sen muttali olduğu vakfiyeler ile vesikalar veya vakfiye makamına kaim ilamlar dahi bu suretle sicile geçirilir.

Madde 32 - Tescil, bu iş için hazırlanmış olan defterlere vakfiyenin tekmil meşruhat ve tasdikleriyle beraber aynen yazılması suretiyle olur. Asıl vakfiyelerde hakimin mührünün musaddak bulunması, değilse tatbik ettirilmesi ve suretlerde de bir mahkeme tarafından tasdikli olması veyahut mahkemenin sicillinde mukayyet olduğu resmi mühürle teyit edilmiş bulunması iktiza eder. Bu suretle tevsikine imkan olmıyan vakfiyelerden en az on beş sene tatbik suretiyle şartlarının icrası teamül halini almış olanlar tescil olunabilirler. Alakadarlar munhasıran kendilerine ait fıkraların suretini istiyebilirler. Vakfiyeyi deftere yazan, mukabele eden memurlarla kayıt dairesinin müdürü işbu tescilin aslına uygun olduğunu imzalariyle tasdik ederler. Başka dillerde yazılmış olan vakfiyeler Türkçeye çevrilir.

Madde 33 - Vakıf kayıtlar kütüğünde mukayyet bulunmadığı gibi vakfiyeleri de olmayan vakıflar mülhakadan olduğu halde mütevellisi, mazbutadan bulunduğu takdirde ait bulunduğu evkaf dairesi tarafından vakıf kütüğüne kaydedilmek üzere bir beyanname yapılarak umum müdürlüğe gönderilir. Bu beyannamede bu vakıfların ismi, şöhreti, hayratı ve bunların idaresine tahsis edilmiş olan malların cinsi ve nevileri ve mahalleri ve yıllık gelir ve giderleri ve teamülen tatbik şartları gösterilir ve altları mütevellileri veya evkaf idareleri tarafından imza ve tasdik kılınır. Bu suretle umum müdürlüğe gelecek beyannamelerde muharrer vakıfların vakıf kayıtlar kütüğünde esasen mukayyet olmadığı incelenerek anlaşıldıktan sonra gönderilen beyannameler esas tutularak idare meclisi karariyle bu vakıfların esas kütüğe geçirilmesi muamelesi yapılır.

Madde 34 - Şimdiye kadar umum müdürlük ve mahalli evkaf idareleri emvali gayrimenkule kütüğüne kaydedilmemiş olan vakıf mallar aşağıda yazıldığı şekilde kütüğe kaydolunur.

A - Mülhak vakıflardan olup mütevellileri marifetiyle idare olunan ve emvali gayrimenkule kuyudunda kayıtları bulunmadığı anlaşılan tapulu veyahut Vakıflar Kanununun 44 üncü maddesi mucibince en az on beş seneden beri vakfın tasarrufunda olan tapusuz vakıf malların kaydı için evvelemirde mütevellisi tarafından birdefteri yapılır ve bu defterde vakfın isim ve şöhreti ve malların cinsi ve nev'i ve bu vakıfların mahalleri ve tapusu olup olmadığı ve herhangi hayrata mevkuf oldukları ve bunlar hakkında tatbik edilmiş vakıf şartları, yıllık gelir ve giderleri gösterilecek mütevelli tarafından imza ve tasdik olunur ve bağlı oldukları vakıflar idaresine verilir. Bu defterin üzerinde tetkikat yapılarak ait olduğu vakıflar idaresince altı resmen tasdik kılınıp umum müdürlüğe gönderilir. Bunların kütüğe kaydı hakkındaki tetkikatın bitirilmesinden sonra idare meclisince ittihaz olunacak karar ile emvali gayrimenkule kuyudatına kayıt ve tescil olunur. Musaddak bir sureti mahallerince tutulmakta olan defterlerine geçirilmek üzere mahallerine iade olunur.

B - Mazbut vakıflardan olup da yukarda yazılı olduğu üzere emvali gayrimenkule kütüğüne geçmemiş olan malların aynı şekilde defterleri ait olduğu vakıflar idaresince tanzim ve tasdik kılındıktan sonra umum müdürlüğe gönderilir ve mezkür maddedeki tetkikat ve merasim dairesinde emvali gayrimenkule kuyudatına geçirilir ve birer sureti de mahalleri emvali gayrimenkule defterlerine yazılmak üzere gönderilir.

Madde 35 - Yukarda 34 üncü maddede muharrer olup vakıf emlak kütüğüne kaydedilen emlakten henüz tapusu olmayıp Vakıflar Kanununun 44 üncü maddesinde gösterilen vesaik ve kuyudatla en az on beş seneden beri vakfın tasarrufunda olanlar mezkür madde hükmünce tapuca kayıtlarına işaret ve ilan edilmek üzere ayrıcatapuya da bildirilir ve kanuni müddeti sonunda vakıf namına kati tescilleri yaptırılır.

Madde 36 - Vakfiyelerle vakıfların ve vakıf malların vakıf kayıtlar ve emlak kütüklerine kayıt ve tescilinde veya bunların suret veya bir kısım fıkralarının verilmesinde hiç bir harc alınmaz.

ALTINCI BÖLÜM
Tevliyette aranılacak şartlar ve tayin usulü

Madde 37 - Mütevelli tayin olunacak şahıstan şu şartlar aranır:

A - Türk vatandaşı olmak,
B - Haysiyet ve şerefi bozan bir suçla veya alelıtlak ağır hapis veya altı aydan fazla hapis ile mahkum bulunmamak,
C - En az ilk mektebi bitirmiş olmak,
D - Mütevellilik işlerini gereğiyle yapabileceğine dair imtihanda muvaffak olmak,
E - Her suretle emin ve iyi ahlak sahibi bulunmak,
F - Tevliyet işini bizzat göremiyecek derecede akli ve bedeni malüliyeti olmamak.

Madde 38 - (Değişik: 10.11.1950 - 3/12090 K.)

A) Vakfiye şartlarına ve 2762 sayılı kanun hükümlerine göre, mütevelli olması lazım gelen kimse, merkezde Vakıflar Genel Müdürlüğüne ve taşrada bulunduğu mahallin vakıflar idaresine dilekçe ile müracaat ve o vakıf mütevelliliğinin meşrutunlehi bulunduğuna dair olan mahkeme ilamını veya bu mahiyette bulunan sair belgeleri ibraz eder.
B) Taşra Vakıflar İdareleri bu vesikaları dilek sahibinin 37 nci maddede sayılan vasıfları haiz olduğuna dair ibraz edeceği diğer vesikalarla birlikte Vakıflar Genel Müdürlüğüne gönderir. Merkezde Genel Müdürlüğe verilen dilekçe ve vesikalarla taşradan gönderilen evrak ve vesikalar Genel Müdürlük Hukuk Müşavirinin Başkanlığı altında, Muhasebe, Muamelat ve Mülhak Vakıflar ve Zat İşleri Müdürlerinden teşekkül edecek (Tevcih Komisyonu) na verilir.
C) Komisyonca bu evrak üzerinde gereken inceleme yapılır. Noksan görülmediği takdirde bu komisyonca imtihan soruları hazırlanarak mühürlü bir zarf içine konulur. Bu zarf merkeze ait işlerde fıkrasında yazılı komisyona verilir. Taşraya ait işlerde ilgili vakıflar idaresine gönderilir.
Ç) Merkezde Muamelat ve Mülhak Vakıflar Müdür veya muavininin, İstanbul, Beyoğlu, Kadıköy Vakıflar Müdürlüklerinde, müdürlerin başkanlığı altında Genel Müdürlük teşkilatı arasında bu Müdürlüklerce seçilecek ikişer zatın ve diğer il merkezlerinde vakıflar müdür veya memurunun başkanlığı altında valiler tarafından birisi milli eğitim teşkilatından olmak üzere seçilecek keza iki zatın iştirakiyle kurulacak (imtihan heyetleri) ne tevdi olunacak mühürlü zarf dilekçi hazır olduğu halde bu heyet huzurunda açılacak sorular imtihanı yapılacak kimseye yazdırılır. Yazılı cevapları alındıktan sonra imtihan evrakı altına imtihanın komisyon huzurunda yapıldığına dair yazılacak şerh heyet tarafından imza edilerek başkaca hiç bir işleme tabi tutulmadan bir zarfa konur. Bu zarf heyet huzurunda yine mühürlenerek Genel Müdürlüğe gönderilir.
D) Evrak, Genel Müdürlük tarafından (B) fıkrasındaki komisyona tevdi edilir. Bu komisyon mühürlü zarfı açar ve sorulara verilen cevapları inceliyerek her soru için ayrı bir numara koyar. Numara derecelerine göre, ilgili, yapılan imtihanda kazanmış ise, tevcih işlemini karar altına alır ve kararı Genel Müdürlüğe verir. Tevcih, Genel Müdürlüğün tasdikiyle tekemmül eder. Genel Müdürlük, değiştirilmesini gerektiren kesin sebepler gördüğü takdirde bunları göstererek evrakı tekrar müzakere etmek üzere bir defa iade etmek hakkını haizdir. Kesinleşen tevcih işlemleri merkezde Muamelat ve Mülhak Vakıflar Müdürlüğü ve taşrada mahalli vakıflar müdür veya memuru tarafından yazı ile istekliye tebliğ olunur. Mütevellilik isteğinde bulunanlardan yüksek tahsil görmüş olanlarla lise veya muadili okullardan mezun bulunanlar tevliyet için aranılacak diğer vasıfları haiz oldukları takdirde imtihana tabi tutulmayacaklardır.

Madde 39 - Tevcihte aranacak teamülün kanuna ve nizamname hükümlerine mugayir olmaması şarttır. Tevliyet, müşterek veya hisseli olarak tevcih edilemez.

Madde 40 - İsteklinin lazım gelen şartları haiz bulunmadığına veya imtihanda muvaffak olmadığına dair tevcih komisyonunun vereceği karar merkezce uygun görülürse veya tevcih lüzumuna dair verilen karar merkezce kabul olunmıyarak reddedilirse keyfiyet aynı suretle yazı ile talibe tebliğ olunur. Şürayı Devlete müracaat hakkı bu tebliğ tarihinden başlar.

Madde 41 - Mütevelliler Vakıflar Kanunu ile bu Nizamname hükümlerinden ve vakfiyelerinin tatbikı cihetlerinden ve rüyeti muhasebeye ait talimatname hükümlerinden ve vakıf defterlerinin sureti tanzim ve istimalinden olmak üzere tertip olunacak en aşağı on sorgu üzerine imtihan vermeğe mecburdurlar.

YEDİNCİ BÖLÜM
Mütevellilerin vekil ve kaymakamları

Madde 42 - Mütevellilerin 2762 sayılı kanunun 23 üncü maddesinde sayılan vazifeleri diğer vakıf memurları gibi bizzat yapması ve bu işleri layıkiyle yerine getirebilmesi lazımdır. Akar ve hayratı muhtelif yerlerde olan vakıf mütevellileri nerede oturacaklarını alakalı vakıflar idaresine yazı ile bildirirler. İkametgahın başka bir şehre daimi olarak naklinde evvelki vakıflar idaresinde mevcut dosya takımiyle yeni ikametgahın vakıflar idaresine gönderilir. Hayrat ve gelirleri böyle muhtelif mahallerde bulunan vakıflarla hayrat ve akarı aynı yerde olan vakıflarda mütevellilerin bunları dolaşmak suretiyle doğrudan doğruya idaresi imkansız veya çok masraflı olursa veyahut hastalık ve sair makbul bir mazeret yüzünden vakfının bulunduğu mahalden ayrılması icap ederse veya mütevelli böyle uzun sürecek bir hastalığa tutulursa bu gibi hallerde vakıf işlerin kısmen veya tamamen bir vekil marifetiyle görülebilir. İyileşmesi imkanı olmıyan bir hastalığa tutulan veya suç yüzünden tevkif edilmiş bulunan mütevellilere vekil tayin edilemez. Böyle vakıflar alakadar vakıflar idaresince emaneten idare olunur ve mütevellinin ve diğer evladın vakfın şartına göre hakları kendilerine verilir.

Madde 43 - Vakfa mütevelli tarafından tayin olunacak vekilin tam bir ehliyeti haiz olması ve tayininden alakalı vakıflar idaresinin yazı ile haberdar edilmesi şarttır. Vekilin fena idaresi mütevelliyi mesul olmaktan kurtaramaz. Vekillerin fena hareketlerine ıttıla hasıl eden alakadar vakıflar idaresi evvelemirde mütevelliye, vekilin azlini istilzam eden sebepleri gösterilmek şartiyle 15 gün müddetle tebliğat icra ederek vekilin azlini istiyebilir. Mütevelli tarafından bu müddet zarfında vekil azledilmediği veya azli müstelzim sebepler varit görülmiyerek tahriren itiraz kılındığı takdirde keyfiyet umum müdürlükçe tetkik edilerek itiraz gayrivarit görüldüğü takdirde vekili azletmesi katiyetle tebliğ ve yine temerrüdü halinde kendisinin azline ait muameleye tevessül olunur.

Madde 44 - Mütevelliler vekil tayin ettikleri surette bunları altı ayda bir kere yerlerinde murakabe ile mükelleftir. Bu murakabe neticesinde vekilin vakıftaki muameleleri uygun görülmeyip de vekaletten çıkarıldığı takdirde yerine başka vekil tayin ederek ismini yazı ile vekilin bulunduğu mahaldeki evkaf idaresine bildirmeğe mecburdur. Vekiller hakkında murakabeyi yoliyle ve vakit ve zamanında yapmıyan mütevelliler hakkında 58 inci madde mucibince muamele yapılır.

Madde 45 - 2762 sayılı kanun hükümleri yürümeğe başlamazdan evvel tayin edilip halen vazife görmekte olan mütevelli kaymakamları mütevelli hükmündedirler.

Madde 46 - Vakfın leh ve aleyhinde açılmış veya açılacak davalarda işin mahiyetine göre mütevellinin malümat ve iktidarı vakfın hukukunu müdafaaya müsait ise mütevelli bizzat vakfı temsil edebilir. Vakfının hukukunu muhafaza için dava açmağa lüzum gören veya vakfı aleyhine dava açılan mütevelli avukat tutmayı gerekli görüyorsa bu ciheti bulunduğu vakıflar idaresine yazı ile bildirmeğe mecburdur. Vakıflar idaresi davanın mahiyetine göre avukat kullanmayı faydalı görürse mütevelliye yazı ile izin verir,görmezse mucip sebeplerini göstererek on beş gün içinde kendisine yazı ile cevap verir. Mütevelli bu cevapları vakfın menfaatine uygun görmediği takdirde yine yazı ile vakıflar idaresine müracaat eder. Vakıflar idaresi vakit geçmeksizin işi umum müdüre bildirdikten sonra alacağı cevabı mütevelliye yazı ile tebliğ eder. Mutevelli bu tebliğe göre harekete mecburdur. Mütevellinin avukat tutmayı faydalı görmediği davalarda vakıflar idaresi aksi mütalaada bulunursa, davanın mahiyetini izah ederek keyfiyeti umum müdürlüğe yazar ve alınacak cevaba göre hareket olunur. Muhasebe rüyeti sırasında veya başka bir suretle vakfın her hangi bir hakkının temini için dava açılmasına lüzum gören vakıflar idaresi mütevelliye yazı ile bu lüzumu tebliğ eder, mütevelli ile mutabık kalınmadığı hallerde keyfiyet umum müdürlüğe bildirilerek alınacak cevaba göre hareket olunur.

SEKİZİNCİ BÖLÜM
Mütevellilerin vazife ve mesuliyetleri

Madde 47 - Mütevelliler, Vakıflar Kanununun 23 üncü maddesinde sayılan vazifeleri ifadan tam bir basiretle hareket ederler. Bu cümleden olarak:

A - Vakfın hayrat ve akarlarını sık sık muayene ve icabında muayyen usullerle tamirlerine tevessül,
B - Vakfın akarlarını resmi konturatlarla ve senenin rayicine uygun bedellerle isteklilere doğrudan doğruya icar ve bedellerini muntazaman tahsil (Üç seneden fazla kiralama işleri için vakıf yerlerin nasıl kiraya verileceği hakkındaki nizamname dairesinde muamele yapılmak üzere mütevellilerin vakıflar idaresine müracaatları mecburidir.)
C - Vakfa borçlu olanlar veya vakıf mallara müdahale ve tecavüz edenler hakkında zaman geçirmeden kanuni yollara müracaat,
D - Vakıfta alakalı şahısların muayyen ücretlerini zamamında tediye,
E - Aldıkları ve verdikleri bütün paraları muntazaman ve günü gününe Vakıflar müdürlüğünden bedeli mukabilinde alacakları mühürlü ve sahife numaralı kasa defterine kayıt ve gerekli vesaikı itina ile muhafaza,
F - Vakfının şartlarına göre sarf mahalli kalmıyan paralar için sarf mahalli tayini için müracaat ve takip,
G - Bulunduğu mahallin vakıflar müdür veya memuriyle sık sık temas ederek gerekli işlerde talimat almak suretiyle vakfa ait muamelelerde keyfi hareketten içtinap ederler.

Madde 48 - (Değişik: 30.7.1987 - 87/12047 K.) Mütevelliler, yapım ve onarım için belgelendirmek şartıyla izin almadan 200.000 liraya (200.000 lira dahil) kadar harcama yapabilirler. 200.000 liralık sınır Vakıflar Meclisi kararı ile artırılabilir. Harcama belgeleri düzenli bir şekilde saklanır ve yetkililerce istenmesi halinde kendilerine gösterilir. Mütevelliler, 200.000 lirayı aşan yapım ve onarım işlerinde birinci keşif evrakını bağlı bulundukları mahalli müdürlük vasıtasıyla, önceden, merkeze göndererek Genel Müdürlükten izin almak zorundadırlar. Maddede yer alan miktar Vakıflar Meclisi'nin 27.2.203 tarih ve 136 sayılı kararıyla 20 milyar liraya (20 milyar dahil) yükseltilmiştir.

Madde 49 - Mütevelliler, vakıfların gelir fazlasından sarf mahalleri bulunmıyan paralarla akar satın almağa veya hayratı imar etmeğe meşrut paraları muhafaza ve tenmiye edilmek üzere vakıf paralar idaresine göndermeğe mecburdurlar. Vakıflar namına açılacak birer (Cari hesap) a kaydedilecek olan bu paralar olan mütevellilere birer cüzdan verilir ve mukabilinde umum müdürlük idare meclisinin her sene kabul ve tayin edeceği bir faiz yürütülür. Bu paraların geri alınması alakalı vakıflar müdür veya memurunun resmi iş'arı ve umum müdürlük idare meclisinin tasvibiyle teeyyüt edecek olan bir ihtiyacın vücuduna mütevakkıftır. Bu suretle kısmen veya tamamen geri alınacak paraların yerinde kullanılmamasından mütevelli ile birlikte mahallinin vakıflar müdür veya memuru da mesuldür.

Madde 50 - Yukarki maddede yazılı paraları zamanında Vakıf Paralar İdaresine göndermedikleri anlaşılacak olan mütevelliler vakfı ızrar etmiş sayılır ve haklarında 2762 sayılı kanunun 33 üncü maddesinin (G) fıkrası hükmüne tevfikan azil muamelesi tatbik olunur.

Madde 51 - Mülhak vakıfların masarifi mukannenelerinin değiştirilmesini gerekli gören mütevelliler keyfiyeti vakıflarının bulunduğu evkaf idarelerine yazı ile bildirirler. Gerek bu suretle mütevellilerinin müracaat eylemesi ve gerek vazife sahibi hademenin doğrudan doğruya vakıflar idaresine müracaatı üzerine varidatlarının derecesine ve vakfiyede muhtelif hizmetler için gözetilen tahsis ve mertebeler nazarı dikkate alınmak suretiyle bu masrafların çoğaltılması veya azaltılması idare meclisi kararı üzerine Başvekilin tasdikına bağlıdır. Münferit müracaatlarda diğer hizmet sahiplerinin de derece veya vaziyetlerini gözetmek lazımdır. Niyabeten idare olunan evkafı mülhaka hakkında da aynı ahkam caridir.

Madde 52 - Şimdiye kadar mülhak vakıflara varidatlarının sabit ve muayyen olmamasından dolayı evkaf bütçesi dahilinde tesviye edilmekte bulunan bütün masraflar eskisi gibi tediye edilerek vakıflarına masraf yazılır ve gelirlerinin yetiştiğinde takas ve mahsubu yapılır ve bilahare mütevellilerinin muhasebelerinde nazarı itibara alınır.

DOKUZUNCU BÖLÜM
Bütce ve kati hesap

Madde 53 - Her mali yıl başından bir ay önce mütevelliler, o yıl için vakıfları namına yapacakları türlü sarfiyatın ve tahmin ettikleri gelirlerin miktarlarını gösterir bir bütçe ile hayrat ve akaratın zaruri tamirlerini ve tezyidi varidat için düşündükleri çareleri mübeyin bir rapor tanzim ederek bulundukları mahallin vakıflar idaresine verirler. Bu nizamnamenin neşrinden sonra ilk verilecek rapor:

A - Vakıfların vakfiyelerinin veya bu mahiyetteki vesikalarının suretleriyle vakfının varidat kaynaklarının ve hayratının cinsi vasfı ve mahlalleri ve tapuları hakkında bir izahname raptedilecektir.
B - Fazlai varidatın meşrutünlehi evlat ise, mevcut olan evlat isimleri-vakfiyede batnı evvel gibi bazı şartlarla fazla, bir kısım evlada ait ise buna ait malümat ile birlikte gösterilecektir.
C - Varidattan bir kısmı veya tamamı imarı hayrat veya tebdil ve tezyidi akara meşrut ise bu baptaki malümat ve mütalaa.
D - Tevliyetin ne gibi vesika müsteniden yapılmakta olduğu. Mütevelliler yıllık icraatında bu raporun haricine çıkamazlar. Bütçe ve raporların tasdikı, ile mütevellilere iadesi lazımdır. Bu suretle iki ay zarfında tasdik veya iade edilmiyen bütçe ve raporların yalnız mukannen kısımları musaddak addolunur ve mütevellilerin bunlara müsteniden vuku bulacak sarfiyatı her sene sonundaki muhasebelerinde kabul olunur. Gayri mukannen sarfiyat için gereken muamelenin yapılması zımnında mahalli evkaf idarelerine resmen yazı ile müracaat ederler. Evkaf idareleri bu müracaat üzerine iki ay zarfında icabını tayin ve tebliğe mecburdur. Büyük tamir işleriyle akar tezyidi hakkındaki projeler umum müdürlük idare meclisince incelenir ve verecekleri karar mütevellilere tebliğ olunur.

Madde 54 - Mütevelliler, her mali yılın en çok altıncı ayı sonuna kadar geçmiş yıla ait gelir ve masraf miktarlarını, idareden bedeli mukabilinde alacakları matbu cetvellere iki nüsha doldurup oturdukları mahallin vakıflar müdür veya memuruna verirler. Varidat ve masrafların muteber vesikalarını da ayrı bir zarf içinde iliştirirler. Bu cetvellerin, tutacakları kasa defterlerine uygun olması şarttır. Gelirlerinden ne miktarının ne gibi makul sebeplerden dolayı tahsil olunmadığını ve bunlara karşı ne gibi kanuni yollara müracaat ettiklerini ve bu müracaatların ne safhada bulunduğunu gösteren ayrı bir izahnameyi de bu hesap cetvellerine raptederler.

Gelir ve masrafa ait vesikaların neler olacağı 13 üncü maddeye göre yapılacak talimatname ile tayin olunur.

Madde 55 - Vakıflar idaresi bu cetvelleri ve vesikaları verildiğinden en çok üç ay içinde tetkik etmekle mükelleftir. İçindekilerini uygun görürlerse tasdikli örneğini mütevelliye iade ve aslını da yine tasdikli olarak - vesikalariyle birlikte o vakfa ait idare dosyasında muhafaza ederler. Hesap cetvellerini ve bağlı vesikalarını uygun ve kafi görmedikleri takdirde mütevelliden izahat isterler. Alacakları izahata göre cetvellerde gerekli tadilleri yaparlar. Mütevellinin vereceği izahat kendilerini tatmin etmediği veya işte fena niyet ve hareketler sezildiği surette mütevelli hakkında (58) inci maddede beyan olunan şekilde tahkikat icra edilerek gerekli muamelenin tatbikı için kağıtlarını umum müdürlüğe gönderirler.

Madde 56 - Vaktinde bu cetvelleri vermiyen mütevellilere yazı ile on beş gün müddetli bir tebliğ yapılır. Bu müddetin hitamında yine hesap vermedikleri veya verdikleri hesap bu nizamname ile talimatnamesine uygun olmadığı surette, yolunda hesap verilmediği takdirde haklarında kanuni takibat yapılacağını gösterir yine on beş gün müddetle bir ihtarname gönderilir. Bu ihtarnameye rağmen yine yolunda hesap verilmediği veya ihtarname kabul olunmadığı takdirde haklarında (58) inci madde veçhile tahkikat yapılır ve evrakı umum müdürlüğe gönderilir.

Madde 57 - Mütevellileri tarafından idare olunan bütün vakıflarının gelirlerinin aslında vakfın hesabını gören vakıflar idaresince her sene % 5 kontrol hakkı alınarak irat kaydolunur.

ONUNCU BÖLÜM
Mütevellilerin azli

Madde 58 - Mütevellilerin, 2762 sayılı Kanunun 33'üncü maddesinde sayılan yolsuz hareketlerden birini yaptığı sezilir veya haber verilirse alakadar vakıflar idaresince; isnat olunan madde hakkında önceden alakadarların yazı ile ifadeleri alınmak suretiyle inceden inceye tahkikat yapılır ve bu isnada karşı ne diyeceği mütevelliden sorulur. İnceleme sonunda azlini haklı gösterecek sebebler bulunduğu anlaşılırsa fezlekesi yapılır ve dosyası takımiyle Umum Müdürlüğe gönderilir. Umum Müdürlükte 38'inci maddede yazılı encümen fezleke mündericatınını sabit görür ve Umum Müdürlükçe de tasdik olunursa azil keyfiyeti yazı ile mütevelliye tebliğ edilmek üzere mahalindeki vakıflar Müdür veya memurluğuna bildirilir.

Bu muameleye karşı tebliğ tarihinden itibaren (15) gün içinde mütevellinin istida ile İdare Meclisine itiraz hakkı vardır.

Madde 59 - İtiraz istidası, mukabilinde makbuz alınmak suretiyle mahallindeki vakıflar idaresine verilir. İtirazını müspit vesaik varsa bunlar da istidaya iliştirilir. İdare Meclisi işi inceledikten sonra itiraz sebeplerini varit görürse evvelki kararı kaldırır, aksi takdirde kararı reddeder. Mütevellinin ileri sürdüğü itiraz sebeplerinin varit olmadığı hakkındaki karar, hem mütevelliye tebliğ edilmek hem de vakfa hemen vazıyed olunmak için mahalli vakıflar idaresine bildirilir. Devlet Şurasına (Danıştaya) itiraz müddeti be kararın mütevelliye tebliğinin ertesi gününden başlar.

Madde 60 - Azledilen mütevellinin vakıf mallar üzerindeki tasarruf salahiyeti, kararın kendisine tebliğiyle hemen ortadan kalkar. Vekili veya kaymakamıvarsa onların sıfatları da zail olur. Gerek mütevellinin gerek kaymakam ve vekillerin yedlerinde bulunan vakıf malların ve paraların hemen mahalindeki vakıflar idaresine tevdii lazımdır. aksi takdirde Vakıflar Kanununun 35'inci maddesi delaletiyle haklarında Ceza Kanunu hükümleri tadbik olunur.

Madde 61 - Mütevellinin vakfı zarara sokan hareketi idarenin yapacağı ilk tahkikat ile sabit olur ve azlinin katileşeceği zamana kadar vakıfta tasarrufuna müsaade edilmesi yeni yeni zararlar doğuracağı kestirilirse, tahkikat evrakı hemen Umum Müdürlüğe gönderilmek suretiyle mahallindeki vakıflar idaresi mütevellinin Umum Müdürlükten izin aldıktan sonra, mavakkaten elini işten çekmeğe ve vakfa vazıyed etmeğe salahiyetlidir. Hesat vermekte temerrüt eden mütevelliler hakkında da aynı süretle muamele yapılır. 2762 sayılı Kanunun 33'ncü maddesinin (F) fıkrasındaki suçlardan biriyle mütevellinin sureti katiyede mahkumiyeti halinde de bu baptaki mahkeme karar örneği gönderilmek suretiyle, yine aynı şekilde hareketb olunur.

ONBİRİNCİ BÖLÜM
Emanet Yoluyla İdare

Madde 62 - Mütevellinin azli hakkındaki arar Şurayı Devletçe (Danıştayca) ref oluncaya veya yerine başkası tayin edilinceye kadar mülhak vakıfların işleri emanet yoluyla vakıflar idaresi tarafından görülür. Bu suretle emaneten idare müddetinin devamınca bu vakıflar tahsilatından %10'u (İdare masrafı) olmak üzere alınarak vakıflar idaresince irat kaydolunur.

Madde 63 - Orman, zeytinlik gibi fenni idareye muhtaç olmalarından veya başkaca hususiyete haiz olmalarından dolayı şimdiye kadar mahallerindeki vakıflar idaresinin manevi şahsiyeti tarafından idare edilmekte bulunan ve bundan sonra da Vakıflar Kanunun 19'uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre niyabetle idare olunacak olan vakıflar tahsilatından dahi yukardaki maddede yazılı %10 idare masrafı alınarak aynı suretle irat kaydolunur.

Madde 64 - Cemaziyelahır 1280 tarihli Evkaf ve Zilkade 1286 ve 23 Temmuz 329 tarihli Tevcihi Cihat Nizamnameleriyle Tevcihat ve İlamet ve Vesaik Hakıındaki Harç Kararnamesi ve bunların zeyilleri mülgadır.

Madde 65 - 2762 sayılı Kanuna göre yapılmış ve Şurayı Devletçe görülmüş olan işbu Nizamname hükümleri Resmi Gazete'de basıldığı günden yürümeğe başlar.

Madde 66 - Bu nizamnamenin hükümlerini Başvekil yürütür.